Jan Matejko | <i>MATKA BOŻA Z DZIECIĄTKIEM, 1888</i> | ołówek, papier | 27.5 x 19.5 cm więcej zdjęć

Dodatkowe zdjęcia:

  • Tytuł:   MATKA BOŻA Z DZIECIĄTKIEM, 1888
  • Artysta:  Jan Matejko
  • Wymiary :  27.5 x 19.5 cm
  • Technika:  ołówek, papier
  • Wywoławcza: 40 000 PLN   ten obiekt nie ma ceny rezerwowej
  • zobacz wyniki aukcji tego obiektu
  • Informacje dodatkowe:  



    wymiary w świetle passe-partout

     

    sygn. po prawej: JM | 2/3 888 | rp.

    Pod kompozycją, po prawej, napis-dedykacja: Pannie Emilji Witaszewskiej

     

    Matka Boża z Dzieciątkiem jest jednym z rysunkowych projektów Matejki do ikonostasu dla greckokatolickiej cerkwi św. Norberta (Podniesienia Krzyża) przy ul. Wiślnej w Krakowie. Ówczesny administrator, a od 1888 także proboszcz tej parafii, ks. Jan Borsuk podjął wtenczas energiczne działania w celu odnowienia, częściowej przebudowy i uświetnienia zaniedbanej świątyni. Matejko, zaprzyjaźniony z ks. Borsukiem, obiecał mu swą pomoc i w roku 1888 wykonał 30 ołówkowych szkiców - projektów obrazów do nowego, murowanego ikonostasu zaprojektowanego przez T. Stryjeńskiego. Rysunki Matejki przedstawiały, m.in. Chrystusa na majestacie, Podniesienie krzyża, Hołd Trzech Króli, Chrystusa z uczniami w Emaus, Zesłanie Ducha Świętego, Wniebowstąpienie, Matkę Bożą z Dzieciątkiem, Mojżesza, Daniela, Izajasza, apostołów i ewangelistów. „Rysując, starał się nawiązywać do charakteru cerkiewnych malowideł, jednak bizantyjska stylizacja, statyczność i hieratyczność były mu obce, przeto w niektórych rysunkach wzięła górę indywidualność artysty - pojawiły się postacie dynamiczne, typowo matejkowskie, odległe od tradycji bizantyńskich“ (cyt. za: M. Przemecka-Zielińska; patrz niżej bibliografia, s. 22). Według tych projektów Matejki olejne obrazy do ikonostasu namalował następnie jego uczeń, Władysław Rossowski. Jak wspomina M. Gorzkowski, gotowy ikonostas „dość się Matejce podobał“. 

     

    Późniejsze losy cerkwi św. Norberta były trudne. W 1947 świątynię odebrano grekokatolikom, a wyjęte z ikonostasu obrazy przekazano do muzeum Domu Matejki. Parafia greckokatolicka została tu przywrócona dopiero w 1998; na dawne miejsce powrócił też ikonostas - w roku 2004 obrazy przekazano cerkwi św. Norberta. 

    Zespół 30 matejkowskich szkiców do ikonostasu uległ rozproszeniu; obecnie sześć a nich znajduje się w zbiorach Muzeum Domu Matejki w Krakowie, a dwa są w Galerii Obrazów we Lwowie. W tym kontekście pojawienie się pięknego rysunku Matka Boża z Dzieciątkiem, rysunku pomyślany jako samoistne, ukończone dzieło staje się swoistym wydarzeniem. 

    Jak informuje nas autorska dedykacja, rysunek ten - już po wykorzystaniu go przez Rossowskiego - Matejko ofiarował pannie Emilii Witaszewskiej, „bawiącej dla dozoru przy panienkach młodych“ Helenie i Beacie, córkach artysty. W 1878 Witaszewska towarzyszyła pani Teodorze Matejkowej, gdy ta jechała „do wód“. Według Gorzkowskiego, była to „stara panna, zgryźliwa“ intrygantka. Odeszła z domu Matejków ok. 1890/92.  

     

    Rysunek reprodukowany w:

    - St. Tarnowski, Matejko, Kraków 1897, il. na s. 375 (tekst o projektach do ikonostasu i reprodukcje innych szkiców na ss. 374-378).

     

    O ikonostasie i rysunkach J. Matejki, m.in. także w:

    - M. Gorzkowski, Jan Matejko. Epoka od r. 1861 do końca życia artysty z dziennika prowadzonego w ciągu lat siedemnastu, oprac. K. Nowacki, I. Trybowski, Kraków 1993;

    - M. Przemecka-Zielińska, Malarstwo religijne Jana Matejki, Kraków 1994, s. 22-23, 30);

    - E. Matyaszewska, „Wierzę w cuda nie od dziś“ - religia w życiu i twórczości Matejki, KUL, Lublin 2007, s. 121-131.

Jan Matejko (1838 - 1893)

Jan Matejko (Kraków 1838 - Kraków 1893) - najwybitniejszy polski malarz historyczny; studia malarskie rozpoczął pod kierunkiem W. Łuszczkiewicza i W. K. Stattlera w krakowskiej Szkole Sztuk Pięknych (lata 1852-1858). Następnie uczył się w Akademii monachijskiej u H. Anschütza (1859) i przez dwa miesiące w Akademii wiedeńskiej u C. Rubena (1860). Po studiach mieszkał i pracował w Krakowie. W 1873 objął stanowisko dyrektora tamtejszej Szkoły Sztuk Pięknych, pełniąc tę funkcję aż do śmierci. Dużo podróżował - wielokrotnie wyjeżdżał do Paryża (w latach 1865-1880), Wiednia (1866-1888), w 1872 był w Konstantynopolu, a rok później w Pradze i Budapeszcie, odwiedzał również Włochy (1878-1879 i 1883). Był członkiem licznych akademii i towarzystw artystycznych m.in. Académie des Beaux-Arts (1873) i Instytutu Francuskiego (1874) w Paryżu, berlińskiej Akademii Sztuki (1874), Akademii Rafaelowskiej w Urbino (1878) i Künstlersgenossenschaft w Wiedniu (1888). W 1864 został członkiem Towarzystwa Naukowego w Krakowie, w 1887 otrzymał doktorat filozofii honoris causa Uniwersytetu Jagiellońskiego. Był twórcą wielkich i znanych płócien, m.in. Kazania Skargi, Rejtana, Unii Lubelskiej, Batorego pod Pskowem, Bitwy pod Grunwaldem, Hołdu Pruskiego czy Kościuszki pod Racławicami. Malował także portrety i - rzadziej - sceny religijne czy rodzajowe. Ważną rolę w jego twórczości odgrywał rysunek - artysta opracował, m.in. album Ubiory w Polsce od 1200 do 1795 oraz rysunkowy cykl Poczet królów i książąt polskich. W latach 1889-1891, wraz z zespołem uczniów, pracował nad polichromią kościoła Mariackiego w Krakowie. W rodzinnym domu malarza, przy ulicy Floriańskiej w Krakowie od 1898 mieści się poświęcone mu muzeum - Dom Matejki (Oddział MNK).

NOTOWANIA AUKCYJNE
Data aukcjiNr kat WywoławczaUzyskanazmień:
09 12 201238 40 000 PLN 66 000 PLN EURO   USD   PLN