Stanisław Ignacy Witkiewicz | <i>PORTRET JADWIGI SOBOLEWSKIEJ, VII 1936</i> | pastel, papier jasnobrązowy | 69.3 x 49.5 cm

  • Tytuł:   PORTRET JADWIGI SOBOLEWSKIEJ, VII 1936
  • Artysta:  Stanisław Ignacy Witkiewicz
  • Wymiary :  69.3 x 49.5 cm
  • Technika:  pastel, papier jasnobrązowy
  • Wywoławcza: 28 000 PLN   ten obiekt nie ma ceny rezerwowej
  • zobacz wyniki aukcji tego obiektu
  • Informacje dodatkowe:  


     

    Portret Jadwigi Sobolewskiej, z domu Błażejewicz, VII 1936

    sygn. u dołu, po lewej: (T.U + E) | Witkasiewicz | Maciej | Szef gabinetu; po prawej: 1936 VII | NP NΠ + herb. chiń.

    Obraz wymieniony w:
    - Stanisław Ignacy Witkiewicz 1885-1930. Katalog dzieł malarskich, oprac. Irena Jakimowicz przy współpracy Anny Żakiewicz, Muzeum Narodowe, Warszawa 1990, poz. I 1999.

    Portret Jadwigi Sobolewskiej (1900-1976) wykonany przez Witkacego w ramach działalności jego jednoosobowej Firmy Portretowej jest dość nietypowy. Przedstawia bowiem nie popiersie, lecz jedynie głowę modelki ujętą en face. Portret jest realistyczny i pozbawiony deformacji - artysta starannie opracował twarz kobiety o dużych niebieskich oczach patrzącej z lekkim uśmiechem wprost na widza. Gładko uczesane ciemne włosy z przedziałkiem pośrodku miękko układają się za uszami, a głowę otacza oranżowa aureola. Ciasny kadr potęguje ekspresję portretu.
    Z adnotacji przy sygnaturze artysty wynika, że portret był wykonywany dwuetapowo. Najpierw Witkacy uznał, że nie jest z niego zadowolony (oznaczenie „T.U“), a następnie poddał się urokowi modelki i zaliczył swoje dzieło do typu „E“, czyli takiego, który według Regulaminu Firmy Portretowej dopuszczał „dowolną interpretację psychologiczną“. W praktyce artysta rezerwował go dla wizerunków pięknych kobiet - szczególnie takich, które mu się wyraźnie podobały.  
    Jadwiga Sobolewska może nie odznaczała się uderzającą urodą, musiała jednak ująć Witkacego swoim wdziękiem i stąd „rozszerzenie“ portretu o tę dodatkową kategorię. Ponadto - zamiast typowej i zdawkowej sygnatury „Witkacy“ lub „urzędowej“ - „Ignacy Witkiewicz“ na jej portrecie artysta podpisał się jako „Maciej Witkasiewicz“. Witkacy urodził się w dzień imienin Macieja i tego imienia używał czasem do podpisywania portretów bliskich lub zaprzyjaźnionych osób. W takich przypadkach przekręcał też żartobliwie swoje nazwisko często dodając do tego zabawne komentarze, jak np. użyty tu „Szef gabinetu“, którego rolę prawdopodobnie zagrał w czasie seansu portretowego. Zapewne rozbawiło to modelkę i stąd uśmiech na jej twarzy.   
    Dodatkowe oznaczenia na portrecie informują, że w trakcie jego wykonywania Witkacy nie palił papierosów (NP), nie pił alkoholu (NΠ), za to pił herbatę chińską. Znawcą herbaty artysta stał się po portretowaniu rodziny Adama Steinborna, kupca herbacianego, w czerwcu 1936 roku, a więc w miesiącu poprzedzającym wykonanie portretu Jadwigi Sobolewskiej.
    Jadwigę Witkacy portretował wcześniej dwukrotnie, w 1933 roku - w lutym i listopadzie. Oba te portrety były bardziej konwencjonalne. Po śmierci modelki portret odziedziczył jej syn Andrzej - architekt mieszkający w Bonn.  
    dr Anna Żakiewicz
    historyk sztuki
    bioinfo: www.witkacy.hg.pl
Stanisław Ignacy Witkiewicz (1885 - 1939)

Stanisław Ignacy Witkiewicz (Warszawa 1885 - Jeziory na Wołyniu 1939) uczył się w domu pod kierunkiem ojca, Stanisława Witkiewicza. W 1903 zdał maturę we Lwowie. W 1904 zaczął podróżować, m.in. do Wiednia, Włoch, Monachium, Paryża, Londynu. W latach 1904-1910 odbywał studia w ASP w Krakowie u prof. Józefa Mehoffera, przerywane okresami nauki u Władysława Ślewińskiego. W 1914 wyjechał z ekspedycją Bronisława Malinowskiego do Australii, stamtąd zaś wprost do Petersburga, gdzie po wybuchu I wojny światowej zaciągnął się do wojska rosyjskiego. W Rosji był świadkiem rewolucji bolszewickiej. 

Po powrocie do kraju w 1918 został członkiem grupy „Formiści", z którą wystawiał w latach 1918-1922. W malarstwie tego okresu był najbliższy wcielenia w życie własnej teorii Czystej Formy, sformułowanej w czasie wojny (stosowała się ona również do dramatu). Obok Leona Chwistka był głównym teoretykiem ugrupowania. Po 1924 działał jako jednoosobowa „Firma Portretowa S. I. Witkiewicz’’ wykonująca portrety na zamówienie. Jednocześnie kontynuował twórczość literacką (dramaty, powieści) i filozoficzną, przede wszystkim zaś uprawiał spajającą wszystkie formy jego aktywności, docenioną dopiero u schyłku XX wieku „sztukę życia’’. Popełnił samobójstwo na początku II wojny światowej, nazajutrz po agresji sowieckiej na Polskę.

NOTOWANIA AUKCYJNE
Data aukcjiNr kat WywoławczaUzyskanazmień:
17 03 201362 28 000 PLN 47 000 PLN EURO   USD   PLN