Jan Matejko | <i>PORTRET SZYMONA DAROWSKIEGO, 1858</i> | olej, płótno | 43.3 x 30.2 cm więcej zdjęć

Dodatkowe zdjęcia:

zdjęcie obrazu w ramie

zdjęcie obrazu w ramie

zbliżenie sygnatury

zbliżenie sygnatury

zdjęcia odwrocia obrazu

zdjęcia odwrocia obrazu

Rejtan (1866)

Rejtan (1866)

Jan Kochanowski z Urszulką (1862)

Jan Kochanowski z Urszulką (1862)

wystawa Matejki w krakowskich Sukiennicach

wystawa Matejki w krakowskich Sukiennicach

opis z katalogu drukowanego

opis z katalogu drukowanego

  • Tytuł:   PORTRET SZYMONA DAROWSKIEGO, 1858
  • Artysta:  Jan Matejko
  • Wymiary :  43.3 x 30.2 cm
  • Technika:  olej, płótno
  • Wywoławcza: 280 000 PLN 
  • zobacz wyniki aukcji tego obiektu
  • Informacje dodatkowe:  

    dublaż z tekturową wkładką
    sygn. p.d.: JM | 1858 (monogram wiązany)
    na odwr. pł. rękopiśmienna nalepka o treści: Ausstellung der oesterreischen Kun[st] | in | S. P[...]burg und [...]schau | Jan Matejko | „Mannbrustbild“ (Olgemälde) | [Eig]enthum des Hr. Marjan Gorzkowski in Krak[...] | Verkauspreiss 2000 Rrub[...] | Zwei Tausend Ru[...]
     
    Poniżej naklejona karta z tekstem orzeczenia dr Kazimierza Buczkowskiego potwierdzającego autorstwo Jana Matejki, podającego historię obrazu oraz stosowną literaturę. Orzeczenie wydane zostało w Krakowie, dn. 30 lipca 1946 roku.
    Na dolnej listwie krosna szczątkowo zachowana nalepka z nr.: 577
    Obraz oprawiony jest w starą, oryginalną ramę, w której był, m.in. pokazany w roku 1938 na wystawie urządzonej w stulecie urodzin Jana Matejki w Muzeum Narodowym w Krakowie (Sukiennice).
    wymiary w ramie 83 x 70 cm
     
    W załączeniu także - potwierdzające autorstwo Matejki - orzeczenie Tadeusza Wierzejskiego, zaprzysiężonego biegłego sądowego, wydane w Warszawie, dn. 18 października 1951 roku.
     
    Pierwotnie obraz był własnością samego Jana Matejki. Po jego śmierci - przynajmniej do 1894 - znajdował się w rękach rodziny artysty. W 1896 odnotowany jest jako własność Mariana Gorzkowskiego w Krakowie. Później - od niewiadomego roku, ale przynajmniej do 1929 - obraz znajdował się w krakowskich zbiorach Franciszka Macharskiego, po którym odziedziczył go dr Leopold Macharski. Jego własnością portret był jeszcze w roku 1946.
     
    Dalsze losy obrazu nie są dokładnie znane. Wiadomo jednak, że od blisko 50 lat obraz znajdował się w posiadaniu rodziny obecnego właściciela.
     
    Wedle opisu Mariana Gorzkowskiego, obraz jest „Studyum pięknej głowy męskiej z wąsami, w popiersiu, z bobrową czapką na głowie, w kożuszku z barankowym czarnym kołnierzem, do której pozował niegdyś Szymon Darowski; miara 43 x 30 cmtr., malowany na płótnie w roku 1858.“
    Portretowany Szymon Darowski (1824-1899), krakowski budowniczy, zaprzyjaźniony był z rodziną Matejków, a zwłaszcza z Franciszkiem, starszym bratem malarza. Wiadomo o jego udziale w powstaniach - krakowskim w 1846 i styczniowym w roku 1863. Pochowany jest na Cmentarzu Rakowickim w Krakowie.
     
    Portret Darowskiego namalował Matejko w 1858, pod koniec studiów w krakowskiej Szkole Sztuk Pięknych. Gdy w rok później, dzięki uzyskanemu stypendium, wyjeżdżał do Monachium, zabrał ze sobą kilka prac, a wśród nich także portret Darowskiego.
     
    Obraz zwrócił uwagę Wilhelma Kaulbacha, dyrektora monachijskiej Akademii Sztuk Pięknych, który miał powiedzieć, „iż nie dziwi się, że w Polsce może być tak wielkie rycerskie usposobienie, jeśli tam takie znajdują się twarze!“ (cyt. za I. Jabłoński-Pawłowicz, s. 58).
    Równie wysoko ocenił ten obraz Stanisław Tarnowski w swojej monografii artysty: „Z tych robót wykonywanych bezpośrednio przed opuszczeniem Szkoły i wyjazdem do Monachium czy nie najwyżej stoi portret p. Szymona Darowskiego? /.../ Energiczna głowa, o typie raczej ukraińskim niż polskim jest pełna wyrazu i charakteru, a ciało ma nie mniej życia niż dusza. Ta sama głowa, tylko starsza i w najgwałtowniejszym wzburzeniu, znajdzie się w późniejszym obrazie jako Rejtan“ (cyt. za S. Tarnowski, s. 53).

    WIĘCEJ INFORMACJI


    W późniejszych latach Szymon Darowski niejednokrotnie posłużył Matejce jako ulubiony, niemal stały model przy malowaniu postaci w jego wielkich obrazach historycznych. Według Jabłońskiego-Pawłowicza, jego twarz umieścił artysta przynajmniej na kilku płótnach, m.in. w obrazie Jan Kochanowski z Urszulką (1862), w Kazaniu Skargi (1864) i wzmiankowanym już wyżej Rejtanie (1866).
     
    Portret Szymona Darowskiego pokazywany był na kilku wystawach i jest wymieniony w odnośnych katalogach:
    - 1883; Kraków, Wystawa jubileuszowa J. Matejki, Zamek na Wawelu;
    - 1893; Kraków, Wystawa pośmiertna J. Matejki, Muzeum Narodowe;
    - 1894; Lwów, Pawilon J. Matejki na Powszechnej Wystawie Krajowej;
    - 1901; Warszawa, TZSP;
    - 1929; Kraków, Wystawa Sto lat malarstwa polskiego, TPSP;
    - 1938; Kraków, Wystawa w stulecie urodzin Jana Matejki; Muzeum Narodowe, Sukiennice.
     
    W zbiorach Narodowego Archiwum Cyfrowego zachowała się fotografia z w/w ostatniej wystawy Matejki w krakowskich Sukiennicach. Widać na niej - zawieszony centralnie - Portret Szymona Darowskiego, Zamoyskiego pod Byczyną oraz dwa obrazy z cyklu Dzieje cywilizacji - po lewej Wpływ Uniwersytetu na kraj w XV w., po prawej Złoty wiek literatury. Fotografia ta jest ważnym świadectwem ikonograficznym.
     
    Bibliografia
     Portret Szymona Darowskiego jest wymieniany i opisywany:
    - M. Gorzkowski, O artystycznych czynnościach Jana Matejki od lat jego najmłodszych tj. od r.1850 do końca r.1881, Kraków 1881, s. 43;
    - Spis obrazów Matejki zgromadzonych na wystawie jubileuszowej w salach królewskich na Wawelu we wrześniu 1883, Kraków 1883, s. nlb. 1, nr kat. 15;
    - Katalog wystawy pośmiertnej obrazów i rysunków ś.p. mistrza Jana Matejki w posiadaniu pozostałej Rodziny będących, Muzeum Narodowe, Kraków 1893 (wyd. 2. Kraków 1894), s. 10, nr kat 27;
    - Katalog wystawy dzieł Jana Matejki, Powszechna Wystawa Krajowa we Lwowie w r. 1894, [przedmowa M. Sokołowski], Lwów 1894, s. 5, nr 14;
    - M. Gorzkowski, Jan Matejko. Epoka lat najmłodszych. Wyjątki z dziennika prowadzonego w ciągu lat siedemnastu, Kraków 1895 (wyd. 2. powiększone, Kraków 1896), s. 40;
    - Katalog prac artystycznych Jana Matejki, olejnych, akwarelowych i rysunków, znajdujących się w zbiorach Mariana Gorzkowskiego w Krakowie, Kraków 1896, s. 5, nr kat. 15;
    - S. Tarnowski, Jan Matejko, Kraków 1897, s. 53, 54, 505;
    - M. Gorzkowski, Jan Matejko. Epoka lat dalszych. Z dziennika prowadzonego w ciągu lat siedemnastu, Kraków 1898, s. 322 (wymieniony wśród prac pokazanych na wystawie jubileuszowej na Wawelu w 1883 roku);
    - I. Jabłoński-Pawłowicz, Wspomnienia o Janie Matejce, opracował krytycznie i komentarzem opatrzył M. Treter, Lwów 1912 s. 58;
    - F. Klein, Katalog wystawy Sto lat malarstwa polskiego 1800-1900 (Dzieła artystów nieżyjących), Kraków 1929, s. 42, nr kat. 172;
    - Katalog dzieł Jana Matejki wystawionych w salach Muzeum Narodowego w Krakowie w Sukiennicach podczas uroczystości 100-ej rocznicy jego urodzin, Kraków 1938, s. 5, nr kat. 3;
    - J. Gintel, Jan Matejko. Bibliografia w wypisach, wyd. 2, Kraków 1966 [wcześniejsze wyd.: Jan Matejko. Wypisy bibliograficzne, Kraków 1955], s. 86, 98;
    - J. Wiercińska, Katalog prac wystawionych w Towarzystwie Zachęty Sztuk Pięknych w Warszawie w latach 1860-1914, Wrocław 1969, s. 226;
    - M. Gorzkowski, Jan Matejko. Epoka od r. 1861 do końca życia artysty z dziennika prowadzonego w ciągu lat siedemnastu, oprac. K. Nowacki, I. Trybowski, Kraków 1993, s. 261;
    - K. Sroczyńska [red.], Matejko. Obrazy olejne. Katalog, Warszawa 1993, s. 53, nr kat. 53;
    - M. Gorzkowski, Jan Matejko. Epoka lat dalszych. Z dziennika prowadzonego w ciągu lat siedemnastu, Kraków 1898, s. 137.
     

Jan Matejko (1838 - 1893)

Jan Matejko (Kraków 1838 - Kraków 1893) - najwybitniejszy polski malarz historyczny; studia malarskie rozpoczął pod kierunkiem W. Łuszczkiewicza i W. K. Stattlera w krakowskiej Szkole Sztuk Pięknych (lata 1852-1858). Następnie uczył się w Akademii monachijskiej u H. Anschütza (1859) i przez dwa miesiące w Akademii wiedeńskiej u C. Rubena (1860). Po studiach mieszkał i pracował w Krakowie. W 1873 objął stanowisko dyrektora tamtejszej Szkoły Sztuk Pięknych, pełniąc tę funkcję aż do śmierci. Dużo podróżował - wielokrotnie wyjeżdżał do Paryża (w latach 1865-1880), Wiednia (1866-1888), w 1872 był w Konstantynopolu, a rok później w Pradze i Budapeszcie, odwiedzał również Włochy (1878-1879 i 1883). Był członkiem licznych akademii i towarzystw artystycznych m.in. Académie des Beaux-Arts (1873) i Instytutu Francuskiego (1874) w Paryżu, berlińskiej Akademii Sztuki (1874), Akademii Rafaelowskiej w Urbino (1878) i Künstlersgenossenschaft w Wiedniu (1888). W 1864 został członkiem Towarzystwa Naukowego w Krakowie, w 1887 otrzymał doktorat filozofii honoris causa Uniwersytetu Jagiellońskiego. Był twórcą wielkich i znanych płócien, m.in. Kazania Skargi, Rejtana, Unii Lubelskiej, Batorego pod Pskowem, Bitwy pod Grunwaldem, Hołdu Pruskiego czy Kościuszki pod Racławicami. Malował także portrety i - rzadziej - sceny religijne czy rodzajowe. Ważną rolę w jego twórczości odgrywał rysunek - artysta opracował, m.in. album Ubiory w Polsce od 1200 do 1795 oraz rysunkowy cykl Poczet królów i książąt polskich. W latach 1889-1891, wraz z zespołem uczniów, pracował nad polichromią kościoła Mariackiego w Krakowie. W rodzinnym domu malarza, przy ulicy Floriańskiej w Krakowie od 1898 mieści się poświęcone mu muzeum - Dom Matejki (Oddział MNK).
NOTOWANIA AUKCYJNE
Data aukcjiNr kat WywoławczaUzyskanazmień:
19 06 201611 280 000 PLN 300 000 PLN  N/A   USD   PLN