Stanisław Ignacy Witkiewicz | <i>PORTRET ALEKSANDRY TOTWENOWEJ, MARZEC 1930</i> | pastel, papier beżowy | 65.2 x 49.3 cm więcej zdjęć

Dodatkowe zdjęcia:

odwrocie

odwrocie

  • Tytuł:   PORTRET ALEKSANDRY TOTWENOWEJ, MARZEC 1930
  • Artysta:  Stanisław Ignacy Witkiewicz
  • Wymiary :  65.2 x 49.3 cm
  • Technika:  pastel, papier beżowy
  • Wywoławcza: 35 000 PLN 
  • zobacz wyniki aukcji tego obiektu
  • Informacje dodatkowe:  


    wymiary w świetle oprawy

    sygn. p.d.: Witkacy 1930 III | (T. C + Co)

    Obraz w oryginalnej oprawie, na odwrocie dwukrotnie odręcznie wpisane nazwisko modelki (za każdym razem z błędem literowym). 

     

    Proweniencja:
    obraz należał do babki obecnego właściciela, zamieszkałej w Skierniewicach Heleny Bańkowskiej, de domo Falkowskiej, która w okresie międzywojennym wielokrotnie odwiedzała Zakopane, gdzie była pacjentką dr Aleksandry Totwenowej. 

     

    Portretowana, Aleksandra Totwenowa (1893-1977) była lekarką okulistką. Studia medyczne ukończyła w roku 1927 na Uniwersytecie im. Stefana Batorego w Wilnie. W latach 1930-1938 pracowała jako lekarz zakopiańskiej Kasy Chorych, a po wojnie w Ubezpieczalni Społecznej. Jej mąż, Stefan Totwen (1896-1963) praktykował w Zakopanem od 1930 jako lekarz-laryngolog. Leczył, m.in. Witkacego, który w tym okresie miał nieustające, utrudniające mu codzienne życie, problemy z zatokami. Artysta nazywał lekarza „specem nosowym” i bardzo chwalił sobie zaordynowaną przezeń kurację kroplami do nosa zawierającymi, m.in. kokainę. Na przełomie lat 20. i 30. XX w. Witkacy prowadził zresztą eksperymenty polegające na wykonywaniu portretów także pod wpływem kokainy. Odbywało się to pod opieką doktora Teodora Białynickiego Biruli, z udziałem zaprzyjaźnionych osób, do których należało też małżeństwo Totwenów. Od stycznia 1930 do lutego roku 1933 artysta sportretował tę parę co najmniej 16 razy, w tym 6 razy Aleksandrę. Większość tych wizerunków była wykonywana pod wpływem różnych narkotyków – kokainy, meskaliny i eukodalu (pochodna morfiny) - co powodowało różny stopień deformacji widzenia i w efekcie nadawało portretom specyficzną ekspresję. 

    Portret Aleksandry Totwenowej, wykonany w marcu 1930 roku, należy do tej właśnie kategorii. Adnotacja przy sygnaturze „T.C + Co” informuje, że jest to typ C, który - według Regulaminu jednoosobowej Firmy Portretowej „S. I. Witkiewicz” stworzonej przez artystę w roku 1925 – zakładał „subiektywną charakterystykę modela” oraz „spotęgowanie karykaturalne, tak formalne, jak i psychologiczne”. Dodany do oznaczenia T. C symbol Co oznacza kokainę. 

    Mimo to, portret nie zawiera większych deformacji poza powiększeniem oczu modelki dominujących w jej szczupłej twarzy. Witkacy zadbał o kolorystyczną równowagę portretu – zieleń ogromnych oczu portretowanej świetnie koresponduje z jej ubiorem, odbija się też w krągłych kolczykach. Pewną surowość wizerunku łagodzi lekko zaznaczona bała tiulowa kryza wokół szyi kobiety, a całość rozjaśnia żółte tło. 

    Obraz mógłby być tożsamy z – nieodnalezionym dotychczas, datowanym również na marzec 1930 roku – portretem Aleksandry Totwenowej wymienionym w: Stanisław Ignacy Witkiewicz 1885-1939. Katalog dzieł malarskich, [oprac. I. Jakimowicz przy współpracy A. Żakiewicz], Muzeum Narodowe, Warszawa 1990, s. 110, nr kat. I/1196.

    Wedug ekspertyzy dr Anny Żakiewicz
    Historyka sztuki, witkacologa
    bioinfo: www.witkacy.hg.pl 

     
Stanisław Ignacy Witkiewicz (1885 - 1939)

Stanisław Ignacy Witkiewicz (Warszawa 1885 - Jeziory na Wołyniu 1939) uczył się w domu pod kierunkiem ojca, Stanisława Witkiewicza. W 1903 zdał maturę we Lwowie. W 1904 zaczął podróżować, m.in. do Wiednia, Włoch, Monachium, Paryża, Londynu. W latach 1904-1910 odbywał studia w ASP w Krakowie u prof. Józefa Mehoffera, przerywane okresami nauki u Władysława Ślewińskiego. W 1914 wyjechał z ekspedycją Bronisława Malinowskiego do Australii, stamtąd zaś wprost do Petersburga, gdzie po wybuchu I wojny światowej zaciągnął się do wojska rosyjskiego. W Rosji był świadkiem rewolucji bolszewickiej.  Po powrocie do kraju w 1918 został członkiem grupy „Formiści", z którą wystawiał w latach 1918-1922. W malarstwie tego okresu był najbliższy wcielenia w życie własnej teorii Czystej Formy, sformułowanej w czasie wojny (stosowała się ona również do dramatu). Obok Leona Chwistka był głównym teoretykiem ugrupowania. Po 1924 działał jako jednoosobowa „Firma Portretowa S. I. Witkiewicz’’ wykonująca portrety na zamówienie. Jednocześnie kontynuował twórczość literacką (dramaty, powieści) i filozoficzną, przede wszystkim zaś uprawiał spajającą wszystkie formy jego aktywności, docenioną dopiero u schyłku XX wieku „sztukę życia’’. Popełnił samobójstwo na początku II wojny światowej, nazajutrz po agresji sowieckiej na Polskę.
NOTOWANIA AUKCYJNE
Data aukcjiNr kat WywoławczaUzyskanazmień:
11 06 201751 35 000 PLN 61 000 PLN  N/A   USD   PLN