Stanisław Ignacy Witkiewicz | <i>METAFIZYCZNY ROZPOREK..., [25] VI 1928</i> | ołówek, papier | 22.6 x 23.8 cm więcej zdjęć

Dodatkowe zdjęcia:

obraz w ramie

obraz w ramie

  • Tytuł:   METAFIZYCZNY ROZPOREK..., [25] VI 1928
  • Artysta:  Stanisław Ignacy Witkiewicz
  • Wymiary :  22.6 x 23.8 cm
  • Technika:  ołówek, papier
  • Wywoławcza: 15 000 PLN 
  • zobacz wyniki aukcji tego obiektu
  • Informacje dodatkowe:  

    METAFIZYCZNY ROZPOREK WSZECHŚWIATA SZTUCZNIE OGRANICZONEGO, [25] VI 1928
    [21,8 x 22,7 w św. aktualnej oprawy
    sygn. u góry pośrodku: Witkacy T.C. (po peyotlu 5 dni) | 1928 VI | Metafizyczny rozporek | wszechświata | sztucznie |ograniczonego.
    po prawej dedykacja: Dla | Zosi | Mikuckiej | specjalnie | do ntej potęgi.
     
    Mimo niewielkich rozmiarów i oszczędnych środków, z uwagi na temat i zawarte w nim treści – rysunek Metafizyczny rozporek wszechświata… jest prawdziwym rarytasem kolekcjonerskim.
     
    Pochodzenie: Rysunek pochodzi ze zbiorów rodziny Zofii Mikuckiej.
     
    Rysunek reprodukowany i opisany w:
    – A. Żakiewicz, Demon Zakopanego i zakopiański chochlik – groteska i dramat w twórczości Stanisława Witkiewicza i Rafała Malczewskiego, [w:] Zakopane w czasach Rafała Malczewskiego, [red. T. Jabłońska i D. Folga-Januszewska], Olszanica 2006, s. 39, il. 4/2 na s. 35.
     
    Począwszy od roku 1920 Stanisław Ignacy Witkiewicz, obok obrazów olejnych i pastelowych portretów, tworzył niewielkie, głównie ołówkowe, rysunki. Były one jego specyficznym notatnikiem, zapisem przemyśleń, pomysłów literackich i plastycznych na pograniczu malarstwa, literatury, dramatu, filozofii. Oglądane razem sprawiają wrażenie dziwacznego komiksu, wiele z nich zawiera autorskie komentarze będące przykładami oryginalnego, często absurdalnego poczucia humoru artysty. Większość z nich to ilustracje do fantastycznych opowieści, które Witkacy wymyślał ad hoc, w czasie spotkań towarzyskich. Specjalną kategorię tworzą – często dość drastyczne – rysunki o tematyce erotycznej. Witkacy rysował je dla pań, z którymi był zaprzyjaźniony – w ten sposób je zabawiał, kokietował, prowokował i epatował śmiałością ujęcia tematu i obscenicznymi komentarzami.
     
    Jednym z najbardziej efektownych przykładów tej działalności artysty jest Metafizyczny rozporek wszechświata... Przedstawienie to nawiązuje do motywu znanego z ikonografii średniowiecznej zawartej w malarstwie tablicowym oraz dekoracjach rzeźbiarskich, w których twarze diabłów umieszczano na podbrzuszach postaci jako symbole grzechu pożądliwości. Podobnie uczynił Witkacy – umieścił demona w damskim łonie, jako że było to dlań „najbardziej demoniczne miejsce kobiecego ciała". Jednocześnie jednak tytuł Metafizyczny rozporek wszechświata... sugeruje miejsce otwierające dostęp do metafizycznych przeżyć, doświadczenie jedności z universum i możliwość zgłębienia „Tajemnicy Istnienia“, a więc coś przeciwnego niż wieczne potępienie w piekielnych otchłaniach, które niechybnie czekało rozpustnych grzeszników.
     
    Rysunek ten artysta zadedykował Zofii Mikuckiej, późniejszej towarzyszce życia Rafała Malczewskiego, który dla niej rozstał się ze swą pierwszą żoną. Razem z Malczewskim wyjechała z Polski w grudniu 1939, by trafić w końcu do Montrealu. Witkacy portretował Mikucką wielokrotnie – w 1932 przyznał jej nawet status Klientki Honorowej Firmy Portretowej „S. I. Witkiewicz“ i wręczył własnoręcznie wykonaną legitymację.
     

     
    Mimo braku na rysunku daty dziennej, można go – dość precyzyjnie – datować na 25 czerwca. Informuje o tym autorska adnotacja „5 dni po peyotlu", umieszczona na innym, podobnym szkicu, powstałym tego samego dnia i opatrzonym taką samą dedykacją dla Zosi Mikuckiej. Zachował się też zapis pierwszego eksperymentu Witkacego z tym narkotykiem w nocy z 20 na 21 czerwca 1928 („Teksty“ 1972, nr 6, s. 175-187).
Stanisław Ignacy Witkiewicz (1885 - 1939)

Stanisław Ignacy Witkiewicz (Warszawa 1885 - Jeziory na Wołyniu 1939) uczył się w domu pod kierunkiem ojca, Stanisława Witkiewicza. W 1903 zdał maturę we Lwowie. W 1904 zaczął podróżować, m.in. do Wiednia, Włoch, Monachium, Paryża, Londynu. W latach 1904-1910 odbywał studia w ASP w Krakowie u prof. Józefa Mehoffera, przerywane okresami nauki u Władysława Ślewińskiego. W 1914 wyjechał z ekspedycją Bronisława Malinowskiego do Australii, stamtąd zaś wprost do Petersburga, gdzie po wybuchu I wojny światowej zaciągnął się do wojska rosyjskiego. W Rosji był świadkiem rewolucji bolszewickiej. 

Po powrocie do kraju w 1918 został członkiem grupy „Formiści", z którą wystawiał w latach 1918-1922. W malarstwie tego okresu był najbliższy wcielenia w życie własnej teorii Czystej Formy, sformułowanej w czasie wojny (stosowała się ona również do dramatu). Obok Leona Chwistka był głównym teoretykiem ugrupowania. Po 1924 działał jako jednoosobowa „Firma Portretowa S. I. Witkiewicz’’ wykonująca portrety na zamówienie. Jednocześnie kontynuował twórczość literacką (dramaty, powieści) i filozoficzną, przede wszystkim zaś uprawiał spajającą wszystkie formy jego aktywności, docenioną dopiero u schyłku XX wieku „sztukę życia’’. Popełnił samobójstwo na początku II wojny światowej, nazajutrz po agresji sowieckiej na Polskę.

NOTOWANIA AUKCYJNE
Data aukcjiNr kat WywoławczaUzyskanazmień:
25 03 201871 15 000 PLN 152 000 PLN  N/A   USD   PLN